9 Şubat 2017 Perşembe

Hikmet incileri 6

Pedagoji
Ortanca oğlum “ben konservatif oldum galiba” diye bildirdi. İskoçya’da lisede okuyor, oralarda makul sayılan seçeneklerdendir. Hoşuma gitmedi. “Kırk yaşın üstündeysen ve ensen kalınsa mazur görülebilir” dedim. “Yoksa çirkin bir şey. Herkese söyleme.”

Spectator
“Sen de hala Spectator okuyorsun” dese ne cevap verirdim?
Eskiden bir aykırı düşünce şöleniydi o dergi. Kimler vardı, A. A. Gill, Julie Burchill, Paul Jonson, Auberon Waugh … Şimdi sırf Matthew Parris’in hatrına aboneliği kesmeye kıyamıyorum.

İngiliz muhafazakârlığı müthiş bir dejenerasyon içinde. Özgün ve elit olan her şeyi kaybetti. Nefret ve ırkçılıktan başka anlatacak öyküsü kalmamış bir alt orta tabaka popülizmine dönüştü.

Antique
Fransızca antique, 1. eski, eski moda, 2. eski Yunan ve Roma’ya ait. İngilizce antique bu anlamlardan sadece ilkini karşılar; ikincisi ancient. Türkçede de var o ayrım: antika adam, antika eşya, fakat antik şehir.

Sortition
Seçimler yerine kurayla demokrasi fikrine geçen gün değindim. O fikrin bir de adı varmış: sortition. Avustralya’da yerel yönetimlerde denemişler.

Post-liberal
“Doğum yeri olan Britanya’da liberalizm, popülizme mağlup oldu” demiş Guardian. “Post-liberal çağ için liberalizmi yeniden kurgulamak gerekiyor” diye bağlamış.

Yeniden ne?
Remake demiş. “Yeniden yapmak” diye çevirsen olmaz, anlamsız.
“Yeniden inşa etmek” yanlış geliyor kulağa: rebuild karşılığıdır, aslına rücu etmek, eski haline getirmek gibi. En iyisi “yeniden kurgulamak”.

Eski pornolar
Matbaanın icadından sonra yayınlanan ilk porno koleksiyonu, Marcantonio Raimondi, I Modi ─ “usuller” ya da “pozisyonlar”. Sene 1524, Roma. Rafael’in dostu ve gravürcüsü imiş. Ressamın vakitsiz ölümünden sonra atölyesi ekonomik sıkıntıya düşünce bu yola başvurmuşlar. Çok satmış.

Şahane gravürler. Geçen de Manchester’da sergisi varmış, ondan gördüm.

Maymun aklı
Frans de Waal, Are We Smart Enough to Know How Smart Animals Are. İsim ucuz ama ilginç bir kitaba benziyor. Yazar dünyanın bir numaralı maymun psikologu. Bizi akrabalardan ayıran, ya da ayırmayan, şeyleri incelemiş ─ dil, benlik bilinci, alet kullanımı, empati, işbirliği, geçmiş ve gelecek algısı, hatta “kültür”.

TRT 3 Günlükleri
“Müziğin, mutluluğun ve huzurun neş’eli bir melodiye dönüştüğü bir başka Radyo 3 sabahında … dünyanın müziğini ruhunuza keyifli bir dokunuşla …”

Müziği muhallebiye bulayınca halkımız daha kolay yutar diye mi düşünüyorlar, nedir?

Pet şişe
Mavi plastik su şişeleri hangi tarihte çıktı hatırlayan var mı? Dünyada ilk 1990 yılında görülmüş. Bize de aynı yıl ya da bir iki yıl sonra gelmiş olmalı.
Kolektif çılgınlığın abidesi olarak tarihe geçecektir. Pasifik Okyanusunda şimdiden dört milyon kilometrekarelik bir plastik çöplüğü oluşmuş. Çorba kıvamındaymış.


2 yorum:

  1. Neanderthal kemiklerinin yanında kare biçiminde kireç taşları çıkıp duruyor. Erken yaşta ölmüş, kabile için değerli olanlar. Maymunların ölen bazı üyeler için yas tuttukları da gözlemlendi. Ölümün ne olduğunu biliyorlar. "Şu insana özgü" denilen birçok şey uydurma fakat; İdeolojik şekilde bir kısım, insan ve maymunları aynı, bir kısım ise farklı göstermek için uğraşıp duruyorlar. İkisi de primat olsalar bile insan ve maymunların türleri farklı sonuçta. Onun için okurken yapılan testlerin eleştirilerini de araştırmak gerekiyor. Neanderthal mağaralarında bulunan şifalı bitkilerden, şifacıların varlığını ortaya attılar. Hoşlarına gitti, Neandertheller büyücüler var diye ortalığı ayağa kaldırdılar sonra bu bitkileri farelerin taşıdığı ortaya çıktı. Hayvanlara ayna karşısında yaptıkları self awareness testleri de güvenilir değil mesela. İnsanların bakış açılarını kanıtlama istekleri, objektifliğe zarar veriyor.
    George Carlin’in bu pet şişelerle ve dünyayı kurtarın diyenlerle kafa bulan bir şovu var. Earth with Plastic diye aratınca çıkıyor.

    YanıtlaSil
  2. Maymun aklı: "İçimizdeki Maymun" adıyla çevirmişti Metis, De Waal'in bir kitabını. Giriş bölümünde güzel bir ifade vardı maymunun aklına dair; "Maymunu ormandan çıkarabilirsin ama, ormanı maymundan çıkaramazsın" diye.

    YanıtlaSil