Ettinli isimler

Ed-dîn takılı bileşik isimlerin ilki Abbasi Halifesi el-Kaadir’in H 405 (M 1014-15) yılında Büveyhi emirlerinden Celalüddevle’ye ihsan ettiği Rükneddin lakabı imiş. 1025 yılında bu zat Irak hükümdarı olunca vezirine de Alemeddin lakabı verilmiş. Bunları 15. yy’da yazan Mısırlı Memluk tarihçisi İbn Tağriberdi (Tanrıverdi) söylüyor. Bundan evvelki yüz yılda (yani Miladi 900'lerden itibaren) ed-devle'li unvanlar var, fakat ed-din örneğine rastlamıyoruz. Gazne hükümdarı Emir Sebüktegin'in 994 yılında edindiği unvan mesela birçok kaynakta yazılanın aksine Nâsırüddin değil Nâsırüddevle.

Binyıl değişimini izleyen 300 yılda ed-din’li lakaplar, yeni bir tür devlet aristokrasisinin vazgeçilmez alameti oluyor. Selçuk egemenliğinin kurucusu Tuğrıl Bey de Rükneddin. Halefi Alparslan’ın lakapları Adududdevle ve Ziyaeddin; onun oğlu Melikşah Celalüddevle ve Muizzeddin. Konya sultanlarından Alaeddin Keykubad ile Gıyaseddin Keyhusrev malum; Şam sultanı Salahaddin Eyyubi malum. Celaleddin Rumi, Muhyieddin el-Arabi de tanıdık isimler. Hiç biri bu kişilerin öz adı değil, törenle verilen onursal bir unvan, biraz Batı Avrupa’nın soyluluk unvanları gibi. Ayağa düşmeleri çok sonra, 13. yy sonu, 14. yy başı.

Tanınmış şarkiyatçılardan J. H. Kramers ilk dönem bu lakapların Farsçadan uyarlama olduklarına işaret ediyor. Kimi doğrudan çeviri, Dînyâr > Veliyeddin, Şehriyâr > Adududdevle gibi. Kimi ses benzeştirmesi yoluyla asimile edilmiş: Ferîdûn > Ferideddin, Ferruh-dîn > Fahreddin, Beh-dîn > Bahaeddin gibi. Benzerlikler yakıştırma değil; aynı kişinin Farsçada öyle Arapçada böyle adlandırıldığı, ya da Feridun oğlu Ferideddin gibi sürekliliğe işaret eden sayısız örnek var.

Devir bu kültürel açılıma müsait. İslam tarihinde bu yıllar bir dönüm noktası. Abbasi/Arap İmparatorluğu çürümüş; 300 yıllık bir aradan sonra İran kültürü altın çağına adım atmış; Türklerin askeri egemenliği altında tüm İslam dünyasına hakim olmaya hazırlanıyor. Bu meyanda aristokrasinin niteliği değişmiş. Önceki dönemin seçkinleri, Abdullah bin Kays bin Raad bin Lüeyy gibi – gerçek ya da hayali – şecerelerle kendilerini eski Arap aşiretlerine bağlamaya özen göstermişler. Yeni döneminkiler unvanlarını kıymetli bir giysi – hılat – gibi, kılıç sahibinden ödül olarak almışlar.  Büyük bir kültürel değişimin habercisidir. Aynı zamanda İslam’ın en parlak, medeniyet sahasında en üretken, ortak insani değerlere en açık çağının başlangıcıdır. Hicri 400, Miladi 1000 civarı.

*

Aşağıda Mart 2009 itibariyle Türkiye’de eddin’li isimler taşıyan yetişkin erkeklerin listesini görüyoruz. Nüfus kayıtlarından en sık kullanılan imlayı seçtim. Sol kolon her adın nüfusu; toplam 1.488.732 kişi, 300 isim. Listedeki ilk elli-altmış ismin hepsi İslam geleneğinde yeri olan klasik isimler. Daha aşağıdakilerin bir kısmı (hepsi değil) ya henüz çözümleyemediğim varyantlar, ya da Şinasettin, İslamettin, Bilalettin, Ahmettin, Turhanettin gibi, uydurmasyon adlar. 

206574	Selahattin		165	Sabrettin		43	Hicabettin
146667	Nurettin		165	Zahittin		43	İmarettin
89400	Sebahattin		163	Kudrettin		43	Siyasettin
87309	Alaattin		159	Muhbettin		42	Ahmettin
86337	Muhittin		157	Şevkettin		42	Felahattin
73310	Hayrettin		152	İlhamettin		42	İslamettin
71021	Fahrettin		150	Şadettin		41	Hacettin
65585	Bahattin		150	Saittin		41	Ömeriddin
63117	Necmettin		148	Elveddin		40	Cemasettin
59623	Şerafettin		143	Emrettin		40	Hasbettin
54884	Seyfettin		141	Nahittin		39	Kamerettin
51858	Sadettin		141	Nusamettin		38	Behçettin
38236	Nizamettin		137	Nedrettin		38	Esirettin
38224	Şemsettin		137	Orhanettin		38	Niyazettin
35239	Hüsamettin		136	Azettin		36	Ridayettin
32312	Cemalettin		135	Musafettin		35	Evhattin
29165	İzzettin		134	Efrettin		35	Rasettin
26181	Celalettin		134	Mecdettin		35	Recaettin
22119	Tacettin		134	Sezaittin		35	Secalettin
15446	Burhanettin		132	Hidayettin		34	Ağamettin
14531	Vahdettin		124	Kadrettin		34	Bilalettin
13860	Bedrettin		124	Zikrettin		34	Mürvettin
13782	Kemalettin		123	Yasettin		33	Kefalettin
13188	Ziyaettin		119	Nezahattin		33	Methettin
12740	Şahabettin		117	Ferahattin		32	Mubahattin
11514	Kutbettin		115	Feridettin		32	Mürefettin
11163	Sadrettin		115	Necabettin		31	Ayettin
10880	Nusrettin		113	Cihadettin		31	Cavittin
7103	Seracettin		113	Fetahattin		31	Eminettin
6997	Gıyasettin		113	Möhrettin		31	İsabettin
6812	Necattin		111	İlamettin		31	Rahmettin
6465	Kıyasettin		106	Misbahattin		30	Nakittin
6057	Sulhattin		105	Faittin		30	Razettin
3956	Nasrettin		105	Talettin		27	Cumattin
3045	Zeynettin		105	Ziyamettin		26	Sahrettin
2933	Keramettin		102	Surettin		25	Bahsettin
2604	Şücaettin		101	Zülfettin		25	İbadettin
2113	Vahyettin		99	Veysettin		25	Yevmittin
1949	Selamettin		98	Vefaettin		25	Zerafettin
1782	Şahmettin		96	Kefaettin		24	Keşfettin
1670	Samettin		93	Ayfettin		23	Hicrettin
1603	Refaettin		91	Nezafettin		23	Rutbettin
1466	Velittin		90	Ebettin
1365	Musamettin		90	Hutbettin		22	Mürsettin
1214	Fikrettin		89	Fazlettin		21	Cezmettin
1190	Şahamettin		87	Afettin		21	Livaettin
1068	Takyettin		85	Münacettin		20	Lisanettin
979	Saffettin		84	İmamettin		20	Musabettin
963	Hiyasettin		84	Nezarettin		20	Müştekiddin
896	Alamettin		83	Nazmettin		20	Şinasettin
824	İmadettin		82	Mecmeddin		19	Feracettin
820	Yaşettin		80	Seheddin		19	Zümrettin
736	Vechettin		79	Hasrettin		18	Hamzettin
717	Şahattin		79	Mehmettin		18	İrfanettin
685	Muslahattin		79	Nefahattin		18	Mazharettin
675	Liyattin		79	Şahadettin		17	Delalettin
617	Rüknettin		78	Emsalettin		17	Sarettin
606	İlmettin		78	Hükmettin		17	Şeramettin
592	Esalettin		78	Sahabettin		16	Hilmittin
592	Fehmettin		77	Hulkattin		16	Nüzhettin
584	Bahrettin		73	Cevattin		16	Rahattin
578	Sefaettin		73	Kıyafettin		16	Yücettin
506	Mücahittin		73	Neşettin		15	Ataettin
493	Vasfettin		73	Tahattin		15	Merhamettin
466	Semahattin		71	Cevdettin		15	Müjdettin
463	Necettin		70	Beyazittin		15	Mürşittin
452	Fevzettin		70	Cahittin		15	Nakşettin
448	Sacettin		69	Namettin		15	Şeyhattin
405	İsamettin		67	Hamittin		15	Seyreddin
369	Şükrettin		67	Siyamettin		14	Mükafettin
365	İzamettin		65	Haşmettin		13	Beşarettin
362	Gülettin		64	Risalettin		13	Cezaettin
362	Nacettin		64	Suhyettin		13	Ekmelettin
351	Lütfettin		63	Eynettin		13	Fuattin
324	Halittin		63	İsmettin		13	İmanettin
309	Feyzettin		63	Sinamettin		13	İslahattin
309	Mirbahattin		60	Mevlüttin		13	Kefarettin
307	Necdettin		60	Vahabettin		13	Müftahittin
280	Necbettin		59	Riyasettin		13	Müstehaddin
262	Şefaattin		59	Turhanettin		13	Nurhanettin
260	Nebahattin		57	Kiramettin		13	Rağbettin
242	Senaettin		56	Esvettin		12	Kelamettin
228	Hayattin		55	Hilalettin		12	Münirettin
220	Beraattin		55	Vecdettin		12	Şifaettin
220	Cesarettin		54	Arafettin		12	Ulaeddin
220	Şöhrettin		54	Visalettin		11	Emanettin
207	Zahrettin		53	Esasettin		11	Hazarettin
205	Azamettin		53	Zöhrettin		10	Kibarettin
200	Ruhittin		52	Adalettin		10	Muinettin
197	Musaddin		52	Hayfettin		9	Cidayettin
194	İkramettin		50	Fecrettin		8	Hocattin
193	Nihattin		50	Zekaettin		7	Eşrefettin
187	Ülfettin		49	Efdalettin		7	Hacerettin
184	Hikmettin		48	Remzettin		7	Nasihaddin
173	Usamettin		46	İhsamettin		7	Racettin
170	Servettin		45	Besarettin		6	Celadettin
168	Mettin		45	Nezrettin		5	Rukyettin
167	Muzafferettin		45	Reşattin		4	Mugisiddin
166	Nevzettin		43	Heybettin		4	Nibraseddin
165	Nükrettin					2	Kıvamettin
						1	Ecmelettin

Hukuk hukuku

Mantık mantığı, melek meleği, şafak şafağı. Aynı şekilde ahmak, aşık, felek, fındık, fıstık, halayık, hendek, imbik, leylek, meslek, mızrak, mutfak, muvaffak, mübarek, münafık, müşterek, sadık, sandık, sokak, şakak, şakayık, şebek, tabak, tiftik, varak, zambak, zındık. Ünlü ekleyince son ses değişir.

Buna karşılık ahlak ahlakı, hukuk hukuku, intibak intibakı, taskik tasdiki (doğrusu tasdikı). Bu listede daha yüzlerce var: dakik, emlak, evrak, hakkak, halik, idrak, ilhak, iltisak, infilak, istimlak, iştirak, ittifak, memluk, merak, mihrak, müşfik, müttefik, nifak, şerik, taalluk, tarik, tebrik, teşvik...

Sor bunu bin kişiye, biri sebebini bilse mucizedir. Oysa basit. Bunların hepsi Arapçadan alınma iki veya daha fazla heceli sözcükler. Son hece eğer kısaysa Türkçeye özgü ötümlüleşmeye uğrar (‘yumuşama’ deniyor). Değilse uğramaz. Tek heceliler de uğramaz. Şaşmaz kural.

K > Ğ olayında yalnız ötümlüleşme değil aynı zamanda sızıcılaşma var. Yani kitap kitabı, ilaç ilacı, vücut vücudu ile paralel olacaksa mantık mantıgı, melek melegi olması lazım. Halbuki üstüne fazladan bir de şapka geliyor. Bu konuda düzgün bir makale var mıdır bilemedim.

*

Arapçada T ile sonlanan kelimeler üç çeşit.

1.      Tüm Sami dillerinde olduğu gibi Arapçada –t dişil ekidir. Uzun a ile –āt dişi çoğul ekidir. Türkçedeki örneklerin ezici çoğunluğu bu iki gruba girer: adet, ameliyat, cumhuriyet, dikkat, edebiyat, emanet, fiyat, hareket, hayalet, hayat, haysiyet, illet, kefalet, lezzet, millet, mühimmat, nispet, rezalet, sanat, şöhret, vukuat, ziyafet, ziyaret...

2.     Asli ince t ت ile sonlanan sözcükler nispeten azdır: beyit, ispat, meyyit, müspet, nebat, sebat, sükût, tabut, tespit, yakut. Hepsi aşağı yukarı bu kadar.

3.      Asli kalın t ط ile sonlananlar daha fazladır: basit, galat, hattat, ifrat, ihtilat, inzibat, irtibat, muhit, musallat, muvakkat, sukut, taksit, vakit, vasat, zılgıt...

Bu üç gruba Türkçe ünlü eklendiğinde değişim olmaz: adeti, edebiyatı, ispatı, inzibatı, vasatı.

Bir de Arapça D ile sonlanan kelimeler var. Bunlar Türkçede eksiz kullanıldığında –t ile telaffuz ediliyor: ait, cedit, cellat, cirit, ecdat, fesat, hamit, hasat, haset, hudut, mabat, mabet, maksat, medet, mescit, mevcut, murat, münferit, reşit, senet, simit, suikast, şahit, şehit, taahhüt, taklit, tecrit, tehdit, tevellüt, velet, vücut... Asılları aid, cedid, cellad, ecdad, fesad ve saire. Ancak ünlü eklediğimiz zaman Arapça asli telaffuza rücu ederek aidi, cedidi, celladı, ciridi, ecdadı, fesadı... diyoruz.

Leş kargası

6 Eylül 1955 günü annemle babam düğün alışverişi için Beyoğlu’ndaymışlar. Olayların içine düşmüşler. Sonradan o gün olanlar çok anlatıldı. Dost ve akrabaların başına gelenler anlatıldı. Hep anlatıldı. Tekrar tekrar anlatıldı. 65 yılın sonunda bıkkınlık veriyor, evet. Yeni bir açı, farklı bir bilgi, değişik bir fotoğraf karesi olsa peki, ilginç olabilir. Yoksa, yani, daha kaç defa?

6-7 Eylül münasebetiyle duyar kasanları çok da dürüst bulmadığımı itiraf edeyim. Elli yıl mutlak suskunluktan sonra ne sinyali geldi ki birdenbire her sene on kasım anar gibi anımsanan bir anma günü oluverdi? Yılmaz Karakoyunlu gibi bir ağır devlet abisi neden bunun filmini yapma gereği duydu, neden resmi televizyon kanallarının hepsi o filmi göstermeyi görev bildi? Her sene ağır nağmeler eşliğinde anılması hangi yaraya merhem oluyor? Bir bedel mi ödenmiş oluyor? Gavur soygunuyla palazlanmış cumhuriyet burjuvazisinin etinden et mi koparılıyor, pastasından dilim mi kesiliyor? Yoksa ucuz yollu vicdan mı rahatlatılıyor? Cihangir-Bodrum hattında belli bir toplumsal kesime “ben sizdenim, beni sevin” mesajı mı verilmiş oluyor?

Genel kural: virtue signaling gördüğünüz yerden kaçın. Neydi bunun Türkçesi, ‘fazilet kumkumalığı’ mı desek? Birisi ‘bak ne vicdanlıyım’ diye fazla kasıyorsa bil ki orada bir yamuk var.

Daha başka bir boyutu var işin, ki onu belki hiç düşünmediniz. Herhangi bir insan grubunu fazla şeytanlaştırır, lanet okursanız sonunda karşı yönde zulme kapı açarsınız. Kendini yüzde yüz haklı – ya da yüzde yüz mazlum – görenlerin fanatizminden Allah hepimizi korusun. Karşındaki insan eğer insan değil şer makinası ise, karşılık diye gerekçelendireceğin şerrin her türlüsü meşru olur. Örnek? 1990 Gümülcine olaylarına bir bakın isterseniz. Yunan milliyetçileri ayaklanıp dört yüzden fazla Türk dükkanını yağmaladılar. Sorulduğunda cevap hazırdı: Ama onlar da 6-7 Eylül, Gökçeada 1964, vs. vs. [İngilizce Wikipedia’da ‘1990 Komotini Events’ maddesine bir göz atın. Sayfanın dibinde ‘İstanbul pogroms’ linki neden var sizce?]

Sizi bilmem, İstanbul Rumlarının canı can da Gümülcine Türklerininki patlıcan mı sorusuna benim verecek cevabım yok.

*

He ya sen de Ermeni Soykırımı, bık bık bık...

Hayır, bir defa olsun 1915 olayları ile ilgili duygu sömürüsü yaptığımı hatırlamıyorum. Kesik kafalar, yol kenarında çürümüş cesetler, yalınayak konvoylar, bebeğini terk eden kadınlar, kızıl akan Fırat nehri vs. muhabbetlerine hiç girmedim. Olayları yaşayan kuşakta bu olguların anılması ve tarihe belge düşülmesi bence doğruydu ve önemliydi. Yüz yıl sonra hala bu söylemlerden medet umanları asla tasvip etmedim. Çoğu zaman çirkin ve oportünist buldum. [2013’te İsviçre’deki bir sempozyumda soykırım mütehassıslarından Profesör Richard Hovhannisian’ın kesik kafa, çürümüş ceset, yalınayak konvoy slaytlarıyla süslü sunumu esnasında dayanamayıp, duyulur bir fısıltıyla ‘leş kargası’ diye söylenmiştim. Protokol sırasında herkesin dehşetle dönüp bana baktığını hatırlarım.]

Ne dedim hatırlayalım.

Bir, 1915 soykırımı bir olgudur. Fakt yani. Devlet eliyle yürütülmüş planlı, örgütlü, sistemli, bilinçli bir etnik temizlik operasyonudur. Bunu inkar edenler, iyimser bir yorumla kara cahildir; daha gerçekçi olmak gerekirse orospu çocuğudur. Cahillik ve orospu çocukluğuyla mücadele farzdır, görevdir. Hatta zevkli bir görevdir.

İki, Cumhuriyet’in seçkin sınıflarının ekonomik ve sosyal altyapısı çok büyük oranda Rum ve Ermeni temizliğine dayanır. Oradan kaptıkları parsayla yükselmiş, refah ve statü sahibi olmuşlardır. Ruh hallerinin altında, büyük bir buzdağı gibi, bu gerçeği unutma ve tevil etme arzusu yatar. Bu devasa hakikati yok sayarak 20. yüzyıl Türkiyesi’ni analiz etmeye girişenler abesle iştigal ederler. El yordamıyla fili tarif etmeye çalışan körler gibi, komik hipotezlerin peşinde nefes ve ömür tüketirler. Bazıları iyi niyetli, temiz insanlardır. Onlara yardımcı olmak, araştırmalarına ışık tutmak boynumuzun borcu değil mi?

Hepsi bu kadar.

Yoksa haklı mıydı, başka çaresi var mıydı, neyin misillemesiydi, amaç neydi, bunlar bahs-i diğer. Onlardan da söz edilir gerekirse. Alternatif senaryolara baktığım, bahanelerin çürük noktalarına işaret ettiğim birkaç yazımı hatırlıyorum. Ama ‘Türkler gaddar, Ermeniler masum’ dediğim hiç duyuldu mu? Sanmam.

Meis adası kaç saatte alınır?

Savaş çıkarmaya niyeti yok. Şov yapıyor. İlgi odağı olmak, sürekli konuşulmak istiyor. Çomarların diri tutulması lazım. Deli numarasının iç ve dış politikada etkili bir yol olduğunu biliyor. Ama deli değil. Hatta oldukça korkak. Zoru gördüğü anda yelkenleri indirmeye hazır. Zaten parası yok. Savaş para işidir.

Bir gece ansızın Meis’e çıkabilirmiş, yok gemi batırın diye emir vermiş Alman gazetecinin kulağına gidivermiş, geçin bunları. Yok öyle bir dünya.

Yine de savaş çıkar mi? Olur olur, bilemezsin. Savaşların çoğu beklenmedik zamanda beklenmedik yerden patlak verir. Mesela şöyle bir senaryo düşünelim, maksat fikir jimnastiği.

*

Halife Hafter rejiminin daveti üzerine Mısır ordusu Suud ve BAE hava desteğiyle Doğu Libya’ya girer. Bingazi'yi tehdit eden Türk birliklerini mevzilerinden sökmeye hazırlanır. Zor duruma düşen Türk tarafı acil personel ve mühimmat takviyesi ister.

Fransa ve İtalya BM kararını ileri sürerek Libya’ya silah sevkini engelleyeceklerini duyururlar. Türk konvoyuna karşı Akdeniz’de mevzilenirler. Konvoy dur emrini dinlemez, ateş açar. Veya açmaz, İtalyan gemisinin attığı top ‘yanlışlıkla’ Fransız gemisini vurur; Türkler yaptı ‘sanılır’. Girit’te mevzilenen BAE hava filosunun desteğiyle Libya’ya asker ve silah taşıyan Türk gemileri batırılır, 480 denizci ‘şehit’ olur. Avrupa Birliği tarafları ‘sağduyuya’ davet eder. Türkiye’nin sondaj çalışmalarını sonlandırmasını ve ‘ortalık yatışıncaya dek’ donanmasını Akdeniz’den çekmesini şart koşar. Libya’da malzemesiz ve aç kalan Türk askerleri komutanı vurup Mısırlılara teslim olurlar.

Rüzgarın ne yönden estiğini gören KKTC yönetimi şok bir açıklamayla tarafsızlığını ilan eder; Kıbrıs Cumhuriyetiyle barışa hazır olduklarını bildirir. Vatanperver Türk medyası cinnet geçirir. Adadaki Türk silahlı kuvvetlerinin bazı unsurları bir darbeyle kuzeyde yönetimi ele alır. Yakalanan hükümet mensupları öldürülür. Kadim gelenek uyarınca eş ve çocuklarının ırzına geçilir.

AB Konseyi acil toplanarak AB toprağı olan Kıbrıs’ta yapılan vahşeti ‘protesto eder’. Türkiye’ye ekonomik yaptırım paketi açıklanır. Türk devlet kurumlarının Avrupa’daki banka hesaplarına el konulur. Avusturya ve Fransa ülkelerindeki Türk öğretmen ve imamları sınırdışı eder. Yeşil pasaportlulara Schengen ülkelerine seyahat yasağı getirilir. Misilleme olarak Türk yönetimi bankalardaki euro mevduatına el koyar. Dolar 18 TL’ye fırlar. Ülkede panik ve açlık başgösterir.

Rusya bir nota vererek Suriye’deki Türk askeri personelinin derhal çekilmesini, belli sayıda Suriyeli militanın aileleriyle birlikte Türkiye’ye kabul edilmesini talep eder. Bir günde 94 bin cihatçı militan giriş yapar. Hatay ve Antep’te çatışma çıkar, kan gövdeyi götürür. Bunun üzerine Rusya Hatay’da uluslararası bir barış gücünün ‘devriye görevini’ üstlenmesini önerir. Türk güvenlik kuvvetleri sembolik bir taburla uluslararası güce katılacak, Suriye hükümet ‘gözlemcileri’ de bölgede görev alacaktır. Bölge ‘istikrara kavuşuncaya dek’ Türk askeri birlikleri Hatay’dan çekilecektir. Aynı gün Rusya’nın Türkiye’ye 12 milyar dolarlık ekonomik yardım paketi açıklanır.

Erdoğan hükümetinin Hatay’ı ‘sattığına’ inanan Türk Silahlı Kuvvetleri’nin bazı unsurları ayaklanarak hükümeti ele geçirir. Erdoğan aynı gün öldürülür. Kadim gelenek uyarınca ailesi ve yakınlarının ırzına geçilir. Hükümet yanlısı sayılan 280.000 kişi, önceden hazırlanmış listelere göre bir gecede tutuklanır. Malları ve banka hesapları müsadere edilir. Stadyumlara kapatılan tutukluların bir kısmı açlık ve kötü muameleden ölür.

Erdoğan yanlısı milis örgütleri Erzurum-Trabzon, Bingöl, Yozgat, Konya ve Bursa-Kütahya bölgelerinde üç ay süren gösteri ve çatışmalar sonucunda cunta rejimine bağlı askeri birlikleri etkisiz hale getirmeyi ve bir kısmını kendi saflarına almayı başarırlar. İzmit-Düzce ve Kırıkkale hattındaki çatışmalarda rejim askerleri bozguna uğrayıp geri çekilir.

Bingöl ve Urfa hattından saldırıya geçen Erdoğancı milislere karşı Diyarbakır’da Kürt Ulusal Konseyi geçici süreyle idareyi ele aldığını bildirir. Nusaybin, Batman, Hakkari, Van ve Bakur’daki çeşitli Kürt grupları Diyarbakır oluşumunu protesto ederek birbiri ile çatışmaya başlar. Kısa sürede her biri birkaç fraksiyona bölünerek ilçe ve köy bazında egemenlik alanları oluşturur. Manisa’da güçlenen İslamcı milislere karşı Aydın ve Bergama’da Kürtler, Torbalı’da Siverekli Zazalar, Marmaris ve Fethiye'de garson mafyası Batı Kürdistan Halkların Birliği şemsiyesi altında kentlere hakim olur.

İzmir, Ayvalık ve Kuşadası’nın sahil kesimlerinde Kemalist Güçbirliği, İslamcılarla Kürtler arasındaki çatışmada ‘etkin tarafsızlık’ ilkesini benimser. Tarafları ‘demokrasi ve çağdaş değerler’ bazında uzlaşmaya davet eder. Ancak Kürtlerin Gaziemir’e, Manisa İslami Devrim Cemaati’nin Menemen’e girmesi üzerine Aktürklerde panik başgösterir. Çok sayıda aile motorlara doluşup Yunan adalarına sığınır. Kalanlar güvenlik ve huzur ortamı geri gelinceye dek ‘geçici bir süre için’ Yunan askerini sahildeki bazı yerleşimlere garnizon kurmaya davet eder. İzmir, Ayvalık ve Bodrum’a çıkan Yunan askeri birlikleri kırmızı karanfiller ve uzo kadehleriyle karşılanır.