Ezengül, kadın adı, 84 kişi. Ayrıca Özengül (54), Zengül
(46), Zengi (28), Mezengül (12), Üzengi (9). Kökenini tahmin edebilir misiniz? Deneyin
bakalım, bence edemezsiniz.
Başka bir isim, Arapzengi
(19), Arabizengi (18), Arabizengin (3), o da kadın. Bu sefer daha kolay, Google’a
girince hemen bulunuyor. Şark masallarının meşhurlarından Şah İsmail ile
Gülizar masalında bir karakter. Ama ne karakter! Masalın bazı versiyonlarında
kötü bir kral, hobisi kalesinde oturup düşmanların kellelerinden kule yapmak. Şah
İsmail’in kellesiyle kuleyi tamamlamak istiyor ama yeniliyor. Daha yaygın
versiyona göre aslında erkek kılığına girmiş bir kadın. Şah İsmail bunu yenince
müttefik oluyorlar, beraber Gülizar’ı kurtarmaya Hindistan’a gidiyorlar.
Gülizar ölünce (yahut Şah İsmail’i bırakıp babasıyla evlenince) bu sefer
Gülperi’nin peşine düşüyorlar. O da hayli kuşkulu koşullarda intihar edince Şah İsmail Arabizengi ile
evleniyor.
İsim besbelli Farsça
Arab-i Zengi yani “zenci Arap”. Hindistan motifi de hatunun esmer tenine işaret
olmalı. Türkçe anlatımlarda adı genellikle Arap Üzengi veya Arap Ezengül olarak
geçiyor.
Yani gelinimiz hem zenci,
hem travesti, hem de kelle kesen cinsinden. Yorumunu artık siz yaparsınız.
PS: Balzac’ın Sarrasine
adlı öyküsünü yapısalcılık, yapısökücülük, toplumsal cinsiyet vs. mevzularına
aşina olanlarınız bilir; Roland Barthes’ın 1970’lerde pek ünlü olan S/Z
başlıklı uzun makalesinin konusuydu. Öykü kadın sanılırken erkek çıkan Sarrasine
adlı karakteri anlatır. İşin ilginci o ki, Sarrasine de aslında “Arap kızı”
demek.
