24 Mart 2017 Cuma

Kitabiyat - 3

Fırat belki eski bir dilde “sınır” demek, yani birden fazla Fırat olabilir.


İbrahim’in doğum yeri olan Harran (Yaratılış 11:31, 12:4), eğer daha sonra Yakup’un çobanlık yaptığı Harran ise (Yaratılış 27:43 vd.), bizim bildiğimiz Urfa Harran olamaz. Belli ki Ürdün’ün güneyinde, Edom ülkesine komşu bir başka yer. Kenan iline iki günlük yürüyüş mesafesinde, bir gece yatıp ırmağı aşıyorsun. Yaratılış 31:21’de zikredilen Fırat ırmağı da bildiğimiz Fırat değil Şeria (=Ürdün) veya Arabe/Arava nehri, yani Kenan’ı Aram ve Edom’dan ayıran sınır. Öbür türlü Yaratılış 15:18-21‘in coğrafyasını anlamlandırmaya imkân yok. Fırat belki eski bir dilde “sınır” demek, yani birden fazla Fırat olabilir.

[İbrahim’e ve daha sonra Musa’ya vaadedilen ülkenin sınırı Yaratılış 13’te, Çölde Sayım 34’te, Yasanın Tekrarı (Deuteronomy) 32 ve 34‘te net olarak belirtilmiş. Bizim bildiğimiz Fırat'la alakası yok, bugünkü İsrail/Filistin ülkesiyle sınırlı.]

Kuran’da anlatılan Nemrud ile İbrahim öyküsü, bariz bir şekilde, Tevrat’ın Daniel kitabında yer alan Babil kralı Nabukadnezzar ile üç Yahudi Genç öyküsünden (Daniel 3) uyarlama. [Kuran müellifinin, Tevrat’a oldukça geç bir tarihte eklenmiş bir popüler anlatı olan Daniel kitabından etkilendiği ve her fırsatta onu andığı anlaşılıyor. Mesela Zülkarneyn (Daniel 8:3-10 ve 8:20), Cebrail (Daniel 9:20 vd.), Deccal (Daniel 11:36 vd.) ve genel olarak Kıyamet öğretisi bu fasıldan.]

Tevrat’ta adı geçen Nemrud (Yaratılış 10:8-12) başka bir şahıs, Babil ve Asur’un kurucusudur, kötü adam olduğuna dair bir ibare yok. “Yiğitliğiyle dünyaya ün saldığı” ve “Rabbin huzurunda yiğit bir avcı” olduğu söylenir. Kötü kral Nabukadnezzar’ın adını Kuran neden Nemrud olarak değiştirmiş? Belki Nemrud Babil’in kurucusu olduğundan jenerik bir ad olarak kullanmıştır; misal, Osmanlı padişahını “Osman oğlu “ diye anmak, ya da Trump’tan “ Washington” diye söz etmek gibi.

Gerçek bir tarihi şahsiyet olan Nabukadnezzar’ın Urfa ile bilinen bir bağı yok. Lakin ondan kısa bir süre sonra Babil tahtına geçen Nabonaid adlı zatı muhteremin aslen Urfa-Harran'lı olduğu, hatta anasının Harran’daki Sin mabedinin baş rahibesi olduğu biliniyor. Bu Nabonaid'in oğlu olan Belşazzar da, Daniel peygamber kitabında Nabukadnezzar'ın halefi olan zalim ve gaddar bir hükümdar olarak anılır. Öyle anlaşılıyor ki MÖ 6. yy'da Babil tahtında oturan üç padişah bir şekilde birbiri ile harmanlanmış ve bunun sonucunda üçü arasında en ünlü olan Nabu k. hiç alakası olmadığı halde Harran'a nakledilmiş.

Kötü Babil kralını Harran’a bağlayıp, ona kafa tutan Allah elçisi Daniel’i de İbrahim’le karıştırırsan, bundan İbrahim'in de Harran’da olduğu sonucu çıkar. Eh, Harran’dan Urfa bir taş atımı mesafe: M.S. 750’den sonra metruk bir harabe olan Harran yerine hazretin il merkezini tercih etmesi de normal. Demek ki İbrahim Peygamber Urfa'da yaşamış. Buyurun, dini-mitolojik mantığın enfes bir örneği.

"Mantık" tabii burada lafın gelişi.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder